و هر كس خواهان آخرت باشد ، در حالى كه مؤمن باشد و كوشش لازم براى آن را بنمايد ، كوشششان مورد سپاس قرار مىگيرد . - وَ جَزاهُمْ بِما صَبَرُوا جَنَّةً وَ حَرِيراً . . . إِنَّ هذا كانَ لَكُمْ جَزاءً وَ كانَ سَعْيُكُمْ مَشْكُوراً « 1 » و خداوند در برابر شكيبايى ايشان به آنان بهشت و [ لباس ] ابريشم پاداش داد . . . به راستى كه اين پاداش شما بود و كوشششان مورد سپاس است . آثار دنيوى و اخروى پذيرش اعمال از سوى حق تعالى بنابراين ، اگر عمل شخص ، مورد نظر الهى قرار گيرد و حضرتش وى را مورد عنايت خود قرار دهد - به خصوص در ماه رمضان - مىتواند با اعمال صالحه در دنيا به حيات طيّبه و معرفت بارى تعالى راه يابد و در آخرت نيز از نعمت‌هاى معنوى و منزلت‌هاى رفيعه‌ى الهى بهره‌مند گردد . رسيدگى به مقام فنا ؛ نتيجه‌ى بخشش گناهان وجودى اما درباره‌ى جمله دوم : « وَ ذَنْبِى فِيهِ مَغْفُوراً » بايد دانست كه بشر سه قسم گناه دارد : يكى گناه‌هاى ظاهرى و ديگرى باطنى و سوّم : گناه وجودى . گناهان ظاهرى معلوم است و گناهان باطنى هم خاطراتى است كه به واسطه‌ى گناهان ظاهرى ، هر كس بدان مبتلا مىگردد . اما گناه وجودى و توجّه به عالم خاكى و عنصرى ، گناهى است كه به سبب دو گناه پيشين حاصل مىگردد . گمان مىشود مراد دعا از آمرزش ، بخشيدگى گناه سوّم باشد كه نتيجه‌ى آن همان خود و كمالات خويش را به دو سبحانه نسبت دادن و به فناى خود راه يافتن و مخلَص گرديدن است ؛ زيرا آمرزش گناهان وجودى ، مغفرتى است كه حجاب‌هاى توجّه به كثرات عالم طبيعت را از ديده‌ى باطن بنده‌ى شايسته

--> ( 1 ) . سوره‌ى انسان ، آيات 12 و 22 .